Schaakmat – puzzel van 4 november 2026

Schaakmat is een dagelijkse schaakpuzzel met mat in 1: elke dag krijg je drie stellingen (makkelijk, gemiddeld en moeilijk), en in elke stelling moet je in één zet mat geven.

De stellingen komen uit de open puzzeldatabase van Lichess (licentie CC0) en zijn afkomstig uit echte partijen.

Zo speel je

1. Kijk wie aan zet is en vind de zet die mat geeft.
2. Sleep het stuk, of tik erop en tik daarna op het veld waar het heen moet.
3. Je hebt drie pogingen per stelling.
4. Heb je alle drie de niveaus opgelost, dan kun je je resultaat delen.

Tips

• Bekijk eerst alle zetten die schaak geven: mat is altijd ook schaak.
• Kijk waar de koning heen kan vluchten en welk stuk die velden kan bestrijken.
• Veelvoorkomende patronen: matzet achter de paaltjes, stikmat, dame en loper die samenwerken.

Strategie

• Begin bij de laatste zet van de tegenstander, die het bord markeert. Vaak is het juist die zet die de koning heeft verzwakt: hij heeft een gedekt veld verlaten, een diagonaal geopend of de vluchtweg van zijn eigen koning afgesloten.
• Tel de velden rond de koning. Voor mat moet elk vluchtveld bestreken zijn, en het stuk dat schaak geeft mag niet geslagen of door tussenplaatsing geblokkeerd kunnen worden. Laat een kandidaatzet ook maar één veld vrij, zoek dan verder.
• Vergeet de stille stukken niet. Een gepende verdediger of een verre toren bestrijkt vaak precies het enige veld dat de mat laat werken, en op het niveau Moeilijk komt de oplossing vaak van een minder opvallend stuk.
• Ook promotie kan mat geven, en de dame is niet altijd de juiste keuze: soms geeft een pion die een paard wordt mat, omdat het paard een veld aanvalt dat de dame niet zou bereiken.

Een uitgewerkt voorbeeld

Een verzonnen voorbeeld: Wit heeft de koning op g1 en een toren op e1. De zwarte koning staat op g8, achter de pionnen op f7, g7 en h7. De zwarte toren is net van a8 naar a2 gegaan om een pion te slaan en heeft daarmee de achterste rij verlaten, en op de e-lijn staat geen enkel stuk.

Controleer: Te8 geeft schaak. De koning kan niet naar voren door zijn eigen pionnen, en f8 en h8 worden bestreken door de toren op de achtste rij. Zwart heeft geen stuk dat de toren kan slaan of ertussen kan. Het is mat, de klassieke matzet achter de paaltjes. Speel je een verkeerde zet, dan laat het spel die zien, neemt hem terug en mag je het opnieuw proberen.

Geschiedenis van het spel

Matproblemen zijn bijna even oud als het schaakspel. De meesters van shatranj, de middeleeuwse Arabische vorm van het spel, verzamelden al gecomponeerde stellingen die mansubat heetten, en in de negentiende eeuw werd het schaakprobleem een kunstvorm op zich, met componisten die studies publiceerden van mat in twee en mat in drie zetten.

De online puzzels van nu hebben een andere oorsprong. Lichess, de gratis en opensource schaaksite, gebruikt computeranalyse om in echte partijen de stellingen te vinden waarin één sterke zet alles beslist. Onze drie stellingen van de dag komen uit die open database, en het moeilijkheidsniveau hangt af van de Lichess-rating van elke puzzel.

Veelgestelde vragen

Is het ook geschikt voor beginners?

Ja. Het niveau Makkelijk is goed te doen voor beginners, en het niveau Moeilijk is ook voor sterkere spelers een uitdaging.

Waar komen de puzzels vandaan?

Uit de open database van Lichess (CC0): elke dag kiezen we drie stellingen op basis van hun moeilijkheid.

Verlies ik een poging als ik een illegale zet probeer?

Nee. Het bord accepteert geen illegale zetten: alleen legale zetten die geen mat geven, tellen als poging.

En als meer dan één zet mat geeft?

Elke zet die schaakmat geeft, wordt goedgekeurd – ook als het niet de zet is die in de oorspronkelijke partij werd gespeeld.