Mini-kruiswoordpuzzel – puzzel van 1 november 2026

De Mini-kruiswoordpuzzel is een kleine dagelijkse puzzel: drie of vier woorden kruisen elkaar in een raster van maximaal 7×7 vakjes, elk met een eigen omschrijving. Een paar minuten is genoeg, ideaal voor een korte pauze.

Elke puzzel wordt vóór publicatie gecontroleerd: de spelling, juiste omschrijvingen en een raster waarin elk woord zonder problemen past.

Zo speel je

1. Tik op een vakje om de omschrijving boven het raster te zien; de vakjes van het woord lichten op.
2. Typ de letters met het toetsenbord op het scherm of met je eigen toetsenbord. Tik nog eens op hetzelfde vakje om te wisselen tussen horizontaal en verticaal.
3. ‘Controleer’ kleurt foute letters rood. ‘Onthul’ toont de hele puzzel (en telt als opgeven).
4. De puzzel is klaar als elk vakje goed is. Je tijd wordt bijgehouden en je kunt hem delen.

Tips

• Begin met de omschrijving waar je het zekerst van bent: elke letter helpt het woord dat hem kruist.
• Zit je vast, gebruik dan ‘Controleer’ voor ‘Onthul’.
• Let op werkwoordstijd, enkelvoud of meervoud en woordsoort in de omschrijving.
• Zoals in elke Nederlandse kruiswoordpuzzel is IJ twee letters, I en J, die elk een eigen vakje krijgen. Antwoorden hebben geen accenten, apostrofs of koppeltekens.

Strategie

• In een mini-kruiswoordpuzzel kruist elk woord minstens één ander woord, dus één zeker antwoord levert je letters op meerdere plekken op. Kruist het eerste woord dat je invult er twee, dan vult de rest van het raster zich vaak in minder dan een minuut.
• Een horizontaal en een verticaal woord met hetzelfde nummer beginnen in hetzelfde vakje, dus ze hebben dezelfde beginletter. Ken je een van de twee, dan heb je de eerste letter van het andere, en bij een woord van drie of vier letters is dat vaak genoeg.
• Lees de omschrijvingen met evenveel aandacht voor de grammatica als voor de betekenis. Een omschrijving in het meervoud leidt naar een antwoord in het meervoud, een werkwoord in de onbepaalde wijs naar een onbepaalde wijs.
• ‘Controleer’ bekijkt het hele raster in één keer en kleurt alleen de foute letters rood, zonder de goede te bevestigen. Het is het nuttigst als de meeste vakjes gevuld zijn: één controle vertelt je dan meer, en je resultaat toont minder controles.

Een uitgewerkt voorbeeld

Hier is een voorbeeldraster met vier woorden. 1 horizontaal is ‘Vrucht in de vorm van een druppel’, en PEER is een zeker begin. 1 verticaal, ‘Vrucht met een fluweelzachte schil’, begint met dezelfde P, dus PERZIK staat er zo. 2 verticaal, ‘Keukengerei om kaas fijn te maken’, begint bij de laatste R van PEER: RASP.

Blijft over 3 horizontaal, ‘Bloem met doornen’, op de derde rij. De eerste letter heb je al uit PERZIK, de laatste uit RASP, dus het patroon is R _ _ S. ROOS past bij de omschrijving en de kruisingen, het laatste vakje vult zich en de klok stopt.

Geschiedenis van het spel

De eerste kruiswoordpuzzel werd gepubliceerd door de in Liverpool geboren journalist Arthur Wynne, op 21 december 1913 in de New York World, onder de naam ‘Word-Cross’ en in de vorm van een ruit. In de jaren twintig brak een echte rage uit: het allereerste boek van uitgeverij Simon & Schuster was in 1924 een bundel kruiswoordpuzzels, en vanaf 1942 publiceerde The New York Times er geregeld een.

Ook in Nederland en Vlaanderen staan kruiswoordpuzzels al bijna een eeuw in kranten en puzzelboekjes, en het cryptogram is een eigen Nederlandse traditie geworden. De mini-kruiswoordpuzzel als snel dagelijks formaat op zich werd in 2014 populair gemaakt door The New York Times, met de puzzels van Joel Fagliano. De Mini-kruiswoordpuzzel van PlayWord volgt die traditie: weinig woorden, een klein raster en een oplossing die in een koffiepauze past.

Veelgestelde vragen

Uit hoeveel woorden bestaat de puzzel?

Uit drie of vier woorden, elk 3 tot 7 letters lang.

Word ik gestraft voor ‘Controleer’?

De puzzel telt nog steeds als opgelost, maar je resultaat laat zien hoe vaak je hebt gecontroleerd. ‘Onthul’ telt als opgeven.

Kan ik eerdere puzzels spelen?

Ja, eerdere dagen staan in het archief.

Loopt de tijd door als ik van tabblad wissel?

Nee. De tijd loopt alleen zolang de puzzel open en zichtbaar is. Wissel je van tabblad of vergrendel je je telefoon, dan stopt de klok en loopt hij verder als je terugkomt.

Waarom moet ik twee keer op ‘Onthul’ drukken?

De eerste tik vraagt om bevestiging (‘Zeker? Toon antwoorden’), zodat je niet per ongeluk opgeeft. Pas de tweede tik onthult de volledige oplossing, en dat telt als opgeven.

Hoe werken IJ en accenten?

De antwoorden zijn Nederlandse woorden in de basisvorm, zonder accenten. IJ telt als twee letters, I en J, en elk krijgt een eigen vakje.